AVRUPA PARLAMENTOSU (EUROPEAN PARLIAMENT)

Yapısı

Avrupa Parlamentosu, Haziran 1979'dan bu yana beşer yıllık arayla yapılan tek dereceli genel seçimler sonucunda belirlenen 25 üye ülkeye mensup toplam 732 üyeden oluşur. Her devletten kaç üye seçileceği anlaşmalarda belirtilir.
Belçika:                          24 üye
Çek Cumhuriyeti:             24 üye
Danimarka:                      14 üye
Almanya:                         99 üye
Estonya:                           6 üye
Yunanistan:                     24 üye
İspanya:                          54 üye
Fransa:                            78 üye
İrlanda:                            13 üye
İtalya:                              78 üye
Kıbrıs:                               6 üye
Letonya:                            9 üye
Litvanya:                          13 üye
Lüksembourg:                    6 üye
Macaristan:                      24 üye
Malta:                                5 üye
Hollanda:                          27 üye
Avusturya:                        18 üye
Polonya:                           54 üye
Portekiz:                           24 üye
Slovenya:                            7 üye
Slovakya:                          14 üye
Finlandiya:                        14 üye
İsveç:                                19 üye
Birleşik Krallık:                   78 üye


Seçimler, ya Belçika, İngiltere, İtalya’da olduğu gibi bölgesel veya Danimarka, Fransa, İspanya’daki gibi ulusal düzeyde, ya da Almanya’da uygulanan karma seçim sistemine göre yapılır. Belçika, Lüksemburg ve Yunanistan’da oy kullanmak zorunludur. Oy kullanma yaşı 18’dir. AB üyesi devletlerden herhangi birinin vatandaşı olup, başka bir AB üyesi devlette yaşayan herkes, oturduğu ülkede seçme ve seçilme hakkına sahiptir.
Üyeler, parlamento salonunda ulusal heyetler olarak değil, oluşturulmuş olan siyasi gruplara göre otururlar.  Halen Parlamento’da bulunan yedi siyasi grup şunlardır:

EPP-EDAvrupa Halk Partisi / Avrupalı Demokratlar Grubu (Hristiyan Demokratlar)
PESAvrupa Sosyalistleri Partisi Grubu
ELDRAvrupa Liberal, Demokrat ve Reformist Parti Grubu
Greens/EFAYeşiller/Avrupa Özgürlük Bağlaşıklığı Grubu
EUL/NGLAvrupa Birleşik Solu/Kuzeyli Yeşil Sol Konfedaratif Grubu
UENUluslar Avrupası İçin Birlik Grubu
EDDAvrupa Demokrasileri ve Çeşitliliği Grubu

Bu gruplar içerisinde 100’den fazla ulusal siyasi partinin üyeleri bulunmaktadır. Grupların yanı sıra, Parlamento’da “bağımsız üyeler” de bulunur.

Organları

Başkanlık (Presidency), Büro (Bureau) ve Başkanlık Divanı (Conference of Presidents)

Başkan, tüm resmi etkinliklerde ve uluslararası ilişkilerde Parlamento’yu temsil eder, genel kurul toplantılarına başkanlık eder, Büro ve Başkanlık Divanı toplantılarını yönetir.

Büro, Parlamento’nun bütçesi ile idari, kurumsal ve personel işlerinden sorumlu, düzenleyici bir organdır. Büro, Başkan ve 14 başkan yardımcısının yanı sıra Parlamento üyeleriyle ilgili idari konularda danışman konumundaki 5 defterdardan (quaestor) oluşur. Büro üyeleri 2,5 yıllık bir dönem için seçilirler.

Başkanlık Divanı, siyasi bir yönetim organı olup, Başkan ve siyasi grupların başkanlarından oluşur. Genel kurul gündemini hazırlar, Parlamento organlarının çalışma takvimini belirler, Parlamento komisyonları ile heyetlerin görev tanımlarını ve üye sayılarını belirler.

Komisyonlar (Committees)

Parlamento’daki 17 daimi komisyon (standing committee), genel kurul oturumlarının hazırlık çalışmalarını yürütür.
Parlamento, daimi komisyonlara ek olarak, belirli konuları ele alan geçici komisyonlar (temporary committees) ve soruşturma komisyonları (committees of inquiry) kurabilir.
Karma parlamento komisyonları (joint parliamentary committees), AB ile ortaklık anlaşması imzalamış olan ülkelerin parlamentoları ile ilişkileri yürütür. Parlamentolararası heyetler (interparliamentary delegations) ise AB dışındaki ülkelerin parlamentoları ile ilişkilerden sorumludur.

Sekreterlik

Parlamento’nun çalışmaları sekreterlik tarafından düzenlenir. Burada, bir Genel Sekretere (Secretary-General) bağlı yaklaşık 3500 daimi personel çalışır. Ayrıca, siyasi grupların kendi elemanları ile Parlamento üyelerinin yardımcıları vardır.
Parlamento’nun 11 çalışma dili (Almanca, Danimarkaca, Fince, Fransızca, Hollandaca, İngilizce, İspanyolca, İsveççe, İtalyanca, Portekizce, Yunanca) olması nedeniyle, personelin yaklaşık üçte biri yazılı ve sözlü çeviri hizmetlerinde çalışmaktadır. Ancak, bu kadar çok sayıda dilde ve üç ayrı merkezde (Brüksel, Lüksemburg ve Strasburg) çalışılmasına karşın Parlamento’nun işletme bütçesi, AB’nin toplam bütçesinin % 1,08’i olup AB sınırları içerisinde yaşayan kişi başına yıllık maliyeti 2,5 Euro’dur.

Çalışma Şekli

Avrupa Parlamentosu, AB’nin toplantıları ve çalışmaları halka açık olan tek kurumudur. Parlamento’nun kararları, görüşleri ve tartışmaları, AB’nin Resmi Gazetesi olan Official Journal of the European Communities tarafından yayımlanır. Parlamento üyeleri, her ay bir hafta Strasburg’da yapılan genel kurul oturumlarına katılırlar. Konsey ve Komisyon’la daha yakın ilişki içinde olmak açısından Parlamento Komisyonları ayda iki hafta Brüksel’de toplanır. Son hafta ise siyasi grupların toplantılarına ayrılmıştır. Sekreterlik ise Lüksemburg'da bulunur.

Tüm parlamento ve komisyon toplantılarındaki tartışmalar, AB’nin 11 resmi diline simultane tercüme edilmektedir. Benzer şekilde, tüm belge ve dokümanlar bu 11 dile çevrilip yayımlanmaktadır.

Yetkileri

Parlamentonun üç temel yetkisi vardır: yasama yetkisi, bütçe yetkisi ve denetim yetkisi.

Yasama Yetkisi

Normal yasama yöntemi, ortak-karardır (codecision). Buna göre Avrupa Parlamentosu ile Konsey (Council) eşit konumda olup Komisyon (Commission) tarafından önerilen yasalar, Avrupa Parlamentosu ile Konsey’in ortak-kararıyla onaylanır.  
Ortak karar, Parlamento’nun sahip olduğu en önemli güçlerden biridir. Ortak-karar mekanizması, işçilerin serbest dolaşımı, iç pazar yaratılması, araştırma ve teknoloji geliştirme, çevre, tüketicinin korunması, eğitim, kültür ve sağlık alanlarını kapsamaktadır. Bu yöntemle Parlamento tarafından yürürlüğe konan bazı yasalar şunlardır:
AB üyesi ülkelerin, bazı spor etkinliklerinin kendi sınırları içerisinde sadece şifreli televizyonlarda yayınlanmasını önleyebilmesi,
Yakıt ve motor yağı ile ilgili hava kirliliğini önleyici katı kurallar getirilmesi,
Sigara ambalajında sağlıkla ilgili uyarıların daha görünür ve katı olması,
2003 yılından itibaren araçlarda kurşun, cıva ve kadmiyum gibi ağır metallerin kullanılmasının yasaklanması.

Ortak-karar, standart bir yöntem olmakla birlikte, Parlamento’nun sadece görüşlerini belirttiği bazı önemli alanlar da (vergilendirme, tarım ürünleri fiyatlarının yıllık gözden geçirilmesi) bulunmaktadır.

Bütçe Yetkisi

Yasama yetkisinde olduğu gibi, bütçe yapma yetkisinde de Parlamento ile Konsey ortak sorumludurlar. Bütçe yetkisi, Parlamento’nun siyasi önceliklerini yaşama geçirmede kullandığı bir araçtır. Parlamento, her yıl Aralık ayında bir sonraki yıla ait AB bütçesini onaylar. Bütçe, Parlamento Başkanı tarafından imzalanmadan yürürlüğe konamaz.
Parlamento, yıllık bütçedeki harcamaların çoğunda (örneğin, az gelişmiş bölgelere yapılacak harcamalar, işsizliği azaltmak için yapılacak eğitim harcamaları, v.b) son söz söyleme hakkına sahiptir. Ancak, tarım alanındaki harcamalarda Parlamento sadece değişiklik yapılmasını önerebilmekte olup son söz Konsey’indir. Parlamento ve Konsey, Komisyon’un bütçe tasarısını yılda iki kez (Mayıs ve Aralık) görüşerek nereye ne kadar harcanacağı konusunda uzlaşırlar.

Parlamento, AB’nin gereksinmelerini karşılayamadığı inancıyla bütçenin tümünü reddetme hakkına sahiptir. Bu durumda süreç, başından itibaren yeniden başlar.  Bütçe, AB’nin kendi kaynaklarından finanse edilir ve AB’nin gayri safi milli hasılasının % 1,27’sini geçemez. Bu kaynakların başlıcaları şunlardır:
Üye ülkelerin sahip oldukları göreceli refah (gayri safi milli hasıla) temel alınarak elde edilen gelir,
AB içindeki mal ve hizmetlerden alınan KDV’nin belirli bir yüzdesi,
AB’nin dış sınırlarından alınan gümrük vergileri,
AB dışındaki ülkelerden ithal edilen tarım ürünlerden alınan vergiler.

Parlamento sadece bütçeyi onaylamakla kalmaz, Bütçe Denetleme Komisyonu aracılığıyla bütçe harcamalarını da sürekli kontrol ederek yolsuzluk ve kötü yönetimi engellemeye çalışır. Parlamento, bütçenin harcamalarından sorumlu olan Komisyon’u her yıl ibra edip etmeyeceğine karar verir.

Denetim Yetkisi

Parlamento, AB’nin tüm etkinlikleri üzerinde denetim görevini yerine getirir. Başlangıçta sadece Komisyon’un çalışmalarıyla sınırlı olan bu yetki, Bakanlar Konseyi ile dış ilişkiler ve güvenlik konularından sorumlu organları da kapsayacak şekilde genişletilmiştir. Parlamento, geçici soruşturma komisyonları da kurabilir. Örneğin, “deli dana” hastalığı ile ilgili yapılan soruşturma sonucunda İrlanda’da Avrupa Veterinerlik Kurumu (European Veterinary Agency) kurulmuştur. Ayrıca, Avrupa Yolsuzluklarla Mücadele Bürosu (European Anti-Fraud Office - OLAF) kurulması sağlanmıştır.
Parlamento, Komisyon’un atanma sürecinde önemli bir rol oynar. Komisyon Başkanı’nı onaylar, Komisyon üye adaylarıyla görüşmelerde bulunur ve güven oylaması yaparak Komisyon’u atar. Ayrıca, Parlamento’nun Komisyon’a karşı gensoru yetkisi bulunmaktadır. Gensorunun 2/3 çoğunlukla kabulü durumunda Komisyon istifa etmek zorunda kalır.
Parlamento, Komisyon’un kendisine sunmuş olduğu çok sayıdaki raporları inceleyerek rutin denetleme görevini yerine getirir.
Parlamento komitesi, siyasi grup veya belirli sayıdaki Parlamento üyeleri, Konsey’e ve Komisyon’a sözlü veya yazılı soru yöneltebilirler. Genel Kurul oturumlarındaki “Soru Saati” (Question Time), Parlamento üyeleri ile Konsey ve Komisyon üyeleri arasında bir soru-yanıt forumu haline dönüşmektedir. Her yıl Parlamento üyeleri ve siyasi gruplar tarafından 5000’den fazla soru sorulmaktadır.
Parlamento, AB kurumlarının faaliyetlerini gerçekleştirmesi sırasında ortaya çıkan görevi kötüye kullanma olaylarıyla ilgili olarak vatandaşların şikayetleriyle ilgilenmekle görevli bir ombudsman atama yetkisine sahiptir.