GLOBAL SİYASET: G-8 Zirvesi ve Önemi (Göktürk Tüysüzoğlu)

G-8 tarzı örgütlenmeler küresel sistemin liderlerini bir araya getirdiği için, sisteme karşıt aktörler ve organizasyonlar (GREENPEACE, ATTAC, vb.) da bu tarz toplantıları yakından takip ediyor ve etkili eylemler ile küresel sistemin liderlerinin dikkatini çekmeye çalışıyorlar. Bu nedenle 34.G-8 Zirvesi’nin düzenlendiği Japonya’da emniyet güçleri küreselleşme karşıtlarının etkili bir eylem organizasyonuna girişmemeleri için oldukça tedbirli davrandılar. Bunun sonucunda küçük çaplı protesto gösterileri dışında Japonya’nın G-8 içindeki saygınlığına darbe vuracak herhangi bir aşırılık gözlemlenmedi.

G-8 Zirvesi toplam 3 gün sürdü. Bu zirve sırasında aralarında birçok konuda anlaşmazlık bulunan üye ülkeler işbirliğine gidebilmek için uygun ortam yaratmaya çalışırken, ülke liderleri de oldukça samimi bir ortamda tartışmalar gerçekleştirerek ülkeler arasındaki yüksek duvarları yıkmaya çalıştılar. Oldukça samimi bir ortamdan bahsediyoruz çünkü ev sahibi Japonya, kendi kültürüne uygun olarak, misafirperverliği abartmıştı. Sürekli tekrarlanan ziyafetler, eğlence gösterileri, vb. sayesinde dünya liderleri oldukça konforlu 3 gün geçirdiler. Hatta, dünyanın büyük bir gıda sıkıntısı çektiği günümüzde, aranan her türlü yiyeceğin bulunabileceği ziyafetler dünya medyasının da tepkisini çekmiştir. Fransız ve İngiliz Basını, kendi başkanlarını bu ziyafetlere iştirak ettikleri için çok sert bir dille eleştirmişlerdir. Japonya’nın başını çektiği G-8 Ülkeleri bu zirve sırasında oldukça büyük bir ayıba daha imza atmışlar ve misafir olarak Zirve’ye iştirak eden Etiyopya ve Senegal gibi ülkelerin liderlerini akşam gerçekleştirilen ziyafetlere davet dahi etmeyerek ayrımcılığa prim tanımışlardır.

Toplantılarda; artan gıda fiyatları, artan enerji fiyatları, enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi, üretim imkanlarının ve rafinaj kapasitesinin arttırılması ve iyileştirilmesi, fikir ve mülkiyet haklarının korunması, iklim değişikliği gibi konular görüşülmüş ve bu konu başlıklarının çoğunda da anlaşmazlıklar ayyuka çıkmıştır. Sadece, enerji güvenliği ve enerji fiyatları konusunda birtakım anlaşma metinleri imzalanmış ve enerji güvenliğini ele almak üzere bir ‘Enerji Forumu’ oluşturulması konusunda anlaşmaya varılmıştır. Ayrıca, iklim değişikliğine karşı bir önlem olmak üzere 2050 yılına kadar sera gazı salınımının %50 oranında azaltılması konusunda da anlaşmaya varılmıştır. Ancak, Kyoto Sözleşmesi’nin şartlarını dahi yerine getirmek istemeyen bu zengin ülkelerin, taahhütlerine ne kadar bağlı kalacakları da tartışmalıdır. Zaten; Çin, Hindistan, Güney Kore ve Avustralya gibi ülkelerin katılmadıkları bir çevre koruma anlaşmasının başarılı olma şansı da oldukça azdır.

G-8 Zirvesi esnasında son politik gelişmeler de ele alınmış ve özellikle İran konusu tartışmaların odağını oluşturmuştur. İran’ın nükleer programı konusunda 8 üye ülkenin 7’si ABD’nin savunduğu görüşleri genel olarak paylaşırken, Rusya, İran konusunda daha tarafsız bir politika izlemiş ve İran’ın nükleer enerji elde etme hakkının olduğunu savunmuştur. Rusya lideri Medvedev, İran konusunun zamana bırakılması gerektiğini savununca, sert tartışmalar yaşanmıştır. Toplantılarda Kuzey Kore’nin son açılımlarından ve BM ile arasındaki buzları eritmeye başlamasından duyulan memnuniyet dile getirilmiş ve Kuzey Kore’nin bu politika değişikliğinin dünyada barışın egemen olması yolunda çok önemli bir adım olduğu savunulmuştur.

G-8 Zirveleri yakın bir zamanda daha çok ülkeye hitap eder hale gelecektir. Çünkü; Brezilya, Meksika, Çin, Hindistan, Avustralya, Güney Kore, İspanya gibi ülkelerin de bu örgüte davet edilmeleri beklenmektedir. Tabii, bu durumda zirvenin ismi de değişecektir.

Açıkçası 34.G-8 Zirvesi’nin çok da başarılı olduğu söylenemez. Ülkeler arasındaki çıkar mücadeleleri ve dış politika farklılıkları toplantıların etkinliğini azaltmıştır. Yine de, bu tarz toplantıların düzenlenmesi, küresel problemlerin ele alınması bakımından oldukça faydalıdır.

gokkturk@hotmail.com