İlk nükleer füzyon reaktörü Fransa'da yapılacak  
28.06.2005

Dünyanın ilk nükleer füzyon reaktörü
Nükleer füzyon reaktörünün deneme alanı olarak Fransa'nın seçildiği bildirildi.
      Avrupa Komisyonu'nun bilim ve araştırma komitesi sözcüsü Antonia Mochan, bu kararın Moskova'da kapalı kapılar ardında yapılan toplantıda alındığını söyledi.
      Uluslararası Termonükleer Deneysel Reaktör (İTER), nükleer füzyonunun, dünyayı kirliliğe yol açan fosil yakıtlarından kurtarabileceğini göstermesi açısından önem taşıyor. Nükleer füzyon, sera etkisi yaratan gaz yaymıyor ve çok düşük seviyede nükleer atık üretiyor.
      İTER, güneşin enerji üretim yöntemini taklit ederek ve deniz suyunu kullanarak düşük maliyetli tükenmez enerji kaynağı yaratmayı amaçlıyor.
      10 milyar avroluk proje, Japonya, ABD, Güney Kore, Rusya, Çin ve Avrupa Birliği tarafından finanse ediliyor. Ancak taraflar, deneme reaktörünün nerede kurulacağı konusunda bölünmüştü.
      Japonya, ABD ve Güney Kore, tesisin Japonya'nın kuzeyindeki Rokkaşo'da kurulmasını istiyordu. Rusya, Çin ve AB ise tesisin Fransa'nın güneyindeki Cadarache'de kurulmasından yanaydı.
      Bu arada Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac'ın makamından yapılan açıklamada, karardan duyulan memnuniyet dile getirilerek, ''bunun Fransa, Avrupa ve İTER'in ortakları için büyük başarı olduğu'' belirtildi.
     
     ÇEVRECİLER TEPKİLİ

      Fransa'da, dünyanın ilk nükleer füzyon reaktörünün inşasının yapılması konusunda alınan karar, çevrecilerin tepkisine neden oldu.
      Yeşilbarış (Greenpeace) örgütü, destekçilerinin, bir gün dünyaya sonsuz ucuz enerji sağlayabileceğini söylediği bu projeyi "saçma bir para kaybı" olarak niteledi.
      Greenpeace tarafından yapılan açıklamada, "Sera etkisi yaratan gazların atmosfere salımını 2050'ye kadar azaltmamız gerektiği evrensel olarak kabul edildiği bir zamanda, bu projeye kaynak ve milyarlarca avro harcanmasını saçma buluyoruz" denildi.
      Uluslararası deneysel termonükleer reaktörün (füzyon reaktörü), Japonya ile birlikte evsahipliğine talip olan Fransa'nın güneyindeki Cadarache'de inşa edilmesi kararı alınmıştı. Avrupa Komisyonu'nun bilim ve araştırma komitesi sözcüsü Antonia Mochan, bu kararın, Moskova'da kapalı kapılar ardında yapılan toplantıda alındığını bildirmişti.
      Japonya, ABD, Güney Kore, Rusya, Çin ve Avrupa Birliği tarafından finanse edilen 10 milyar avroluk proje için taraflar, reaktörün nerede kurulacağı konusunda ayrılığa düşmüştü. Japonya, ABD ve Güney Kore, tesisin Japonya'nın kuzeyindeki Rokkaşo'da kurulmasını istiyordu. Rusya, Çin ve AB ise tesisin Fransa'nın güneyindeki Cadarache'de kurulmasından yanaydı.
      Greenpeace'in Fransa'da nükleer konulardaki başkanı Frederic Marillier, "Fransa neden ekolojik olarak kabul edilebilir başka seçenekler varken, büyük olasılıkla kısa sürede işlemeyecek olan zararlı bir enerji seçeneğini izlemekte ısrar etti?" diye konuştu.
      Çevre örgütünün tahminlerine göre, nükleer füzyon reaktörü projesi sonunda bir sonuç elde edilmesinin, bu yüzyılın ikinci yarısından önce mümkün görünmüyor.
      Nükleer karşıtı 718 grubun oluşturduğu "Sortir du Nucleaire" adlı oluşum da söz konusu projeyi, "mali bir kara delik", bu teknolojiyi de "yararsız" olarak niteledi.
      Uluslararası Termonükleer Deneysel Reaktör projesinde, yakıt olarak deniz suyu kullanılarak, ucuz sonsuz enerji sağlanması ihtimaliyle güneşin enerji üretim biçimi taklit edilmeye çalışılıyor.
     
     FÜZYON REAKTÖRÜ VE TERMONÜKLEER TEPKİME

      Füzyon reaktörü, elektrik enerjisine dönüştürülebilecek düzeyde termonükleer enerji üretebilen bir aygıt. Termonükleer reaktörde yakıt olarak yüksek sıcaklıkta bir plazma (serbest çekirdekler ve serbest elektronlardan oluşan karışım) gerekli. Çünkü termonükleer tepkimeler ancak böyle bir ortamda gelişebiliyor.
      1940'ların sonlarından bu yana çok sıcak ve çok yoğun bir plazmanın oluşturulmasının ve bu plazmayı oluşturmak için harcanan enerjiden daha büyük bir enerji açığa çıkmasına yetecek süre için bir yerde kuşatılmış halde tutulmasının yöntemi aranıyordu.
      İki hafif atom çekirdeğinin çok yüksek sıcaklıkta çarpışarak kaynaşıp, bir başka çekirdeğe dönüşmesi olan termonükleer tepkimede önemli ölçüde enerji açığa çıkıyor. Güneşin ve diğer birçok yıldızın yaydıkları enerji, proton-proton tepkimesi ya da karbon çevrimi gibi termonükleer tepkime dizilerinden kaynaklanır.
      Hidrojen bombasının yıkıcı gücü de denetim altına alınmaksızın gerçekleştirilen termonükleer tepkimeler sonucu ortaya çıkıyor.
      Enerji üretiminin de termonükleer tepkimenin reaktörde ve denetim altında gerçekleştirilmesi yoluyla sağlanması gerekiyor.  

GEZEGENIMIZ : 

  ITER NEDİR?
'The International Thermonuclear Experimental Reactor'ün kısaltması olan ve aynı zamanda Latince'de 'yol' anlamına gelen ITER, 'bugünün plazma fiziği araştırmalarıyla, geleceğin elektrik üretecek füzyon santralleri arasında deneysel bir basamak' olarak tanımlanıyor.
Teknik olarak inşasına başlanacak durumda olan ITER'de ilk plazma operasyonunun 2015 yılında gerçekleşmesi bekleniyor.

    Milliyet